Intern Bunkernummer
La M 10
Lokatie
Lapscheure
Toegankelijkheid
Bunker vrij aan 1 toegang maar door de eigenaars afgesloten met een hangslot
Aantal kamers
2 toegangsassen en allicht 1 grote centrale ruimte
Type bunker
Commandobunker op de achterlijn
Routebeschrijving om deze bunker te vinden:
  • De bunker is te vinden langs de Preekboomstraat en maakt deel uit van een cluster van 3 bunkers.
  • Deze bunker ligt direct achter een hoevetje op nr 5 langs de Preekboomstraat voorbij een bocht naar rechts, komende van de expressweg.
Oude Bunkerkaarten en nummeringen van toepassing voor deze bunker
  • Omdat er van de structuren van de Hollandstellung niet echt een eenduidige nummering bestaat, is het natuurlijk vervelend dat deze die er mogelijks al van bestaan op de duur allen door elkaar worden gebruikt en we op de duur het bos door de bomen van nummeringen niet meer zien staan. Dit zijn alvast de nummeringen die ik ken van deze bunkers:

Kaart (boven): de Hollandstellung - Sector Marinegedeelte

Deze structuur is aangeduid op nevenstaand kaartje met het nummertje "16". Dit is de meest linkse structuur van 3 structuren getekend onderaan links dit kaartje.

Meer naar rechts zie je de structuren liggen tegen de Nederland-Belgische grens deel uitmakend van Stutzpunkt Karl op grondgebied Middelburg.

(Kaart: Collectie Alain Van Geeteruyen)

Huidig kadastraal perceelnummer waar de bunker bijhoort en werd gebouwd:
  • Gemeente Lapscheure, Sectie D, kadastraal perceel 452g (gedeeltelijk) - de bunker heeft nooit een apart kadasternummer gehad.

Kadasterschets detail en luchtfoto.

Deze actuele kadasterschets (anno 2025) toont de ganse cluster van 3 structuren. De 3 bunkers van de cluster zijn er allen op aangeduid als effectief bestaande structuren maar geen enkele structuur heeft een apart kadasternummer. Deze bunker La M 10 is de witte structuur links van perceel D452g. Zuidelijk ervan op perceel B405 ligt een kleinere telefoniebunker Mo M 05. Die structuur ligt aan de overzijde van de gracht wat reeds grondgebied Moerkerke is. Meer naar rechts ligt dan in het weiland de signaallampbunker La M 09 op perceel D450

Meer details over de originele eigenaars en de aktes behorende bij deze bunker:
  • De originele eigenaars van locaties waar Duitse bunkers werden gebouwd, werden niet zoals bij de bouw van Belgische bunkers in het interbellum onteigend. Zij hadden gewoon pech en de Duitse bezetter eigende zich de grond toe en bouwde er op wat hij er wilde opzetten. Men had daar als burger weinig over te klagen en kreeg dus op die manier een In veel gevallen giftig Duits cadeau.
  • Na de oorlog werden deze bunkers dan ook automatisch opnieuw eigendom van wie er origineel eigenaar van was voor de opeising gezien zij daar nooit voor onteigend waren.
  • Zeer zelden zijn daar na de oorlog van Belgische kant schadevergoedingen voor betaald omdat de aanwezigheid van de structuren soms wel meer dan storend was voor de originele eigenaars of omdat de structuren interessant waren om over te nemen als Belgische bunkers naar de toekomst toe (is zelden gebeurd voor alle duidelijkheid)
  • Het stond de eigenaar dan ook, zeker in de beginperiode na WOI, vrij daar mee te doen wat hij wou, al was afbreken zelden een optie omdat daar zeker op die momenten de middelen niet toe bestonden.
  • Deze bunker zal heden eigendom zijn en behoren bij het hoevetje waar hij heden westelijk van staat langs Preekboomstraat nr 5.

Luchtfoto 1971 www.geopunt.be

Oude luchtfoto uit 1971 van de zone waar deze bunkers stonden. Op deze luchtfoto van 1971 staan de 3 bunkers allen duidelijk zichtbaar op.

De bunker La M 10 staat volledig afgescheiden westelijk van de gebouwen. Mo M 05 valt als kleinere bunker nog het minst goed te spotten aan de overzijde van de gracht in het veld. La M 09 staat zoals hij nu ook nog kan gespot worden in het weiland bij de bocht.

Luchtfoto 2000 - 2003 www.geopunt.be

Identiek zicht uit 2000 - 2003. Enige verschil is dat er aan de oostkant van de bunker reeds een duivenhok is tegen gebouwd.

Actuele luchtfoto Google Earth anno 2025

Nogmaals een vrij identieke situatie. Op de foto staat het duivenhok nog steeds (allicht). Dit is ondertussen verdwenen.

Localisatie van de bunker op de bunkerlinie:
  • De bunker vormde samen met La M 09 en Mo M 05 een klassieke cluster van bunkers op de achterlijn.
  • De combinatie bestond uit een commandobunker waarbij soms de telefoniecentrale apart bestond zoals hier (bunker Mo M 05). In andere gevallen werd deze telefooncentrale direct mee inbegrepen in de commandobunker zoals bij de bunker KH M 01 op Knokke op de Hazegrasstraat).
  • De bunker voor een schijnwerper was altijd een aparte structuur zoals ook hier met La M 09.

Functie van de bunker op de linie (link met eventueel andere structuren)

  • Het betreft de commando-bunker van deze cluster die de achterlijn vormt voor Stutzpunkt Karl op grondgebied Middelburg.
Structuur van het bunkertje:
  • De bunker heeft origineel 2 ingangen waarvan heden de westelijke intern in het toegangssas is dichtgemaakt (allicht niet origineel). Deze toegang was Z-vormig een vanuit de bunkerkamer voorzien van een toegangsverdediging.
  • De tweede ingang zit aan zuidkant langs de zijde waar ook bunkertje Mo M 05 aan de overzijde van de nabijgelegen gracht te zoeken is. Deze is L-vormig.
  • Allicht had deze bunker intern geen verdere onderverdeling in meerdere kleinere kamers.

Bouwplannen horende bij deze bunker

Grondplan

Dit is het grondplan horende bij de bunker Wk M 04 die zeer identiek qua uitwendige vorm zal geweest zijn.

De kleine kamer in de achterhoek links zal de commandokamer geweest zijn. De overige 2 ruimtes aansluitend op de toegangssassen zullen in dat geval manschappenruimtes geweest zijn.

(Schets: Replica)

Grondplan

Dit is de aangepaste schets, kloppende zoals men de structuur heden terugvindt. Onderaan zie je de westelijke toegang die heden is dichtgemaakt. Het lijkt mij weinig waarschijnlijk dat dit origineel ook zo geweest zal zijn.

De overige tussenwanden zijn bij deze bunker buiten een klein uitsteeksel in de oostelijke wand (bovenzijde). Persoonlijk acht ik het weinig geloofwaardig dat hij die wanden allen ooit gehad heeft omdat er niet op de grond, niet aan het plafond, restanten te zien zijn waar deze dan ooit zouden verwijderd zijn. Als deze er ooit stonden en zouden verwijderd zijn, zouden daar sporen zichtbaar moeten van zijn, wat niet het geval is.

Omschrijving van het bunkertje:

  • Het is alvast een bunker deel uitmakend van het gedeelte van de linie opgetrokken door het Duitse Marinekorps. Voor meer details over de specifiek daarbij toegepaste bouwprincipes, zie deze link.
  • Dit impliceert in elk geval dat hij volledig als een monoliet ter plaatste gestorte gewapende betonnen structuur is opgetrokken.
  • Het maaiveld buiten lag een 2 tal traptredes hoger dan het niveau in de bunker, wat hem natuurlijk heel gevoelig maakt voor wateroverlast binnenin.
  • De bunker heeft origineel 2 ingangen, 1 westelijk en heden afgesloten exemplaar en 1 zuidelijk gerichte.
  • Allicht waren de toegangscomplexen aan de buitenzijde niet nog eens voorzien van deuren. Er vallen alvast geen restanten van bv scharnieren van deuren te bespeuren.
  • Enkel de westelijke toegang was vanuit de bunkerkamer voorzien van een toegangsverdediging.
  • Waar deze toegangssassen uitkwamen in de bunker bevond zich steeds een dikke houten toegangsdeur waarvan heden bij de zuidelijke ingang het originele exemplaar nog aanwezig is.
  • Gelijkaardige bunkers als deze hadden door de band intern 3 kamers.
  • De enige kamer die niet rechtstreeks aansloot op een toegangssas, was in dat geval de commandokamer, de andere 2 waren dan manschappenruimtes.
  • Bij deze bunker valt echter te betwijfelen of de tussenwanden er ooit zijn geweest. Er zijn namelijk in de huidige vorm geen tussenwanden te bespeuren en ook plafond en vloer tonen geen sporen van deze mogelijks verdwenen wanden, wat laat vermoeden dat ze er ook nooit echt geweest zijn.
  • Op het dak bevinden zich 3 vrij hoge schouwen die allen intern teruggevonden kunnen worden als ventillatienissen in de wanden van de bunkerkamer.
  • In de wanden zijn ook nog een 3 tal rechthoekige nissen terug te vinden.
  • Waar het zuidelijke toegangscomplex in de bunker uitkwam, zat allicht links van de toegang ooit een schouw voor een bunkerkachel.
  • Ook het plafond van de bunker is uitgewerkt in ter plaatse gestort gewapend beton.
  • Alle wanden waren vanaf de benedenkant van het sas startend, tijdens WOI bezet met houten panelen (planken). Men ziet hiervoor nog altijd in de betonnen wanden nog het lattenwerk zitten waarop deze wandplaten waren bevestigd.
  • In het plafond is ook vrij centraal 1 haak voor het bevestigen van een olielamp terug te vinden.
  • De schouwen staken allicht uit boven een vrij hoog uitgewerkt dak.
  • In de betonnen buitenwand vindt men ook restanten van waar ooit houten blokjes waren bevestigd om een uitwendige structuur (allicht een houten vakwerk) rondom de bunker te bevestigen.
  • Het geheel zal allicht het uitzicht hebben gehad van een bijgebouw hij het hoevetje, meer waarschijnlijk een houten stal met een zadeldak waar de 3 hoge schouwen bovenuit staken.
Actuele toestand van deze bunker:
  • De structuur verkeert nog in een vrij goede staat alhoewel hij intern door de band wel beperkt water maakt (10 a 15 cm)
  • De bunker was lange tijd open en op die manier vrij bezoekbaar.
  • Bij een bezoekje in 2025 bleek alvast de enige originele toegangsdeur met een hangslot afgesloten.
Draagt de bunker nog sporen van strijd:
  • Schade in de vorm van projectielinslagen zijn er niet direct zichtbaar.
  • Wel is de structuur grotendeels gebarsten op een horizonaal niveau aan zijn westzijde nabij de toegang en naar zijn zuidwestelijke hoek toe.
Anekdotes, leuke weetjes en verhalen direct koppelbaar aan dit bunkertje:
  • Bij de prospecties in 2016-2017 was er nabij een de westelijke toegang nog een kruisje terug te vinden ter herdenking van een landbouwer die bij het uitoefenen van zijn job, nabij deze bunker tijdens het werken, plots was komen te overlijden.
  • Bij een latere prospectie in 2025 was het kruisje verdwenen.

Oudere Foto's van deze bunker

Allicht rond 1991 - Collectie Alain Van Geeteruyen

Hier kijken we op de achterzijde van de bunker met de westelijk georiënteerde toegang. De foto is van 1991 en het duivenhok staat toen alvast al tegen de oostkant van de bunker.

Op de achtergrond rechts het bunkertje Mo M 05.

(Foto: collectie Alain Van Geeteruyen)

Op deze foto van de achterzijde van de bunker zie je beide toegangen. De toegang rechts geeft zo goed als rechtstreeks uit op de telefoniebunker Mo M 05 in de weide over de aanwezige gracht.

(Foto: collectie Alain Van Geeteruyen)

Detail van de toegang zoals terug te vinden in het boekje "De Hollandstellung" van Hans Sakkers. Ik vermoed dat de foto in feite ook tot dezelfde fotoreeks behoort.

Merk op hoe de bunker hier horizontaal aan deze zijde volledig gebroken staat.

(Foto: allicht collectie Alain Van Geeteruyen, anders collectie Hans Sakkers)

Eigen prospecties 2016 - 2017 en 2025

Situatie anno 2025 van Streetview op de Preekboomstraat met de bunker links van de weg.

Gelijkaardig zicht op de linker zijkant uit dezelfde periode op Google Streetview

Dit is een terugblik anno 2017. Toen stond er aan de aanvalszijde van de bunker nog een duivenhok dat ondertussen is afgebroken.

Een laatste terugblik van Google Streetview, kijkend naar de expressweg. Op de achtergrond ook de signaallampbunker La M 09.

De westelijk georiënteerd toegang van de bunker. Deze werd door de jaren heen blijkbaar intern dichtgemaakt.

Nogmaals deze zijde met duidelijk op het dak nog de 3 grote schouwen.

In 2016 stond hier dus, zoals je hier kan zien, nog een kruisje ter herinnering van een boer die hier ongelukkig tijdens de arbeid overleed. Het kruisje is ondertussen verdwenen.

De westelijke toegang met achteraan vanuit de centrale ruimte van de bunker, een toegangsverdediging.

Detail van deze ondertussen afgesloten toegang. LInksboven (eigenlijk een beetje absurd in combinatie met de toegangsverdediging), een ventillatiegat naar intern de bunker.

Aan de rechter zijkant zat de 2e toegang. Aan deze zijde staat heden nog altijd een mazouttank tegen de bunker geplaatst.

Dezelfde zijde met eveneens zicht op de aanvalszijde die jaren lang achter een duivenhok verscholen zat. Het enige dat nog aan het duivenhok herinnert, zijn de betonnen palen.

Detail van de zuidelijke toegang.

In deze toegang zie je nog mooie originele camouflagekleuren op de achtermuur. Allicht bewaard omdat de originele nog aanwezige houten deur er vele jaren tegen open stond. Bovenaan links nog een ventillatiegat naar intern in de bunker.

Terugblik naar buiten vanuit deze toegang. Dit is maximaal een 70 a 80 cm breed.

Het L-vormige toegangsas vanuit de bunkerkamer. Zoals je ziet, maakt de bunker standaard zo een 10 a 15 cm water doordat hij toch een tweetal traptredes lager ligt qua niveau dan het buitenterrein.

Detail van de nog zeer intacte houten deur nog aanwezig in deze bunker. Zelfs het originele slot heeft ze nog.

Dezelfde deur van buitenaf in het sas. Op deze wijze staat de toegang heden met een hangslotje afgesloten. het slot is ook zodanig dat het enkel vanaf de binnenzijde van de bunkerkamer bedienbaar is, niet van buitenaf.

Binnenzicht achter de deur. In dit geval kijken we op een vlakke wand zonder enge uitsparingen. Je ziet duidelijk wel het lattenwerk waarop ooit houten planken zullen bevestigd geweest zijn als wandbekleding.

Links van de toegang zit een rechthoekige nis. Nog meer in de hoek een ventillatiegat. Dit kan je aan de buitenzijde van de bunker terugvinden als een dichtgebetoneerd ventillatiegat rechtsboven de westelijke toegang.

Detail van de restanten van een zeer roestige olielamp. Of deze origineel met de bunker te maken had?

Links van de zuidelijke ingang in de bunker. Hier zitten ook op de 2 zijdes van deze hoek gaten. Allicht zal 1 van beiden ooit wel als schouw gediend hebben voor een bunkerkachel. Allicht ook hierdoor dat de wand zo vuil en zwart is, in dit geval.

De kop van de westelijke toegang die rechts op de foto in een latere fase dichtgemetst is geweest.

Restanten van de scharnieren horende bij een verdwenen 2e houten toegangsdeur van de bunker.

Terugblik naar de zuidelijke toegang met centraal op de foto nog eens de vermoedelijke inlaat van een bunkerkachel. Recht naast de toegang nog een kleiner ventillatiegat.

Kijkend naar zuidelijke toegang (links) met rechts de toegangsverdediging hierop.

Detail van de toegangsverdediging en rechts achteraan nog een vierkante nis in de wand.

Detail van de toegangsverdediging.

Ook aan de linker zijwand nog 2 ventillatiegaten (is de wand naar de weg to Ook hier nog een 3e vierkante nis in de wand. We zien op de grond en zijkanten nog enkele deuren maar allicht is geen enkele hiervan origineel aan de bunker te koppelen.

Dit type van bunkers had origineel intern 3 kamertjes. Hier is het er maar 1 meer. Is dit omdat er wanden verdwenen zijn? In dit geval allicht niet. allicht zijn ze er hier nooit geweest. Reden: je ziet nergens sporen van waar dan wanden zouden verwijderd zijn aan wanden, plafond of vloer.

Terugblik naar achterwand met rechts de zuidelijke toegang.

Terugblik van nabij de toegangsverdediging terugkijkend.

Een originele haak voor een olielamp in het plafond.

Specifieke bijkomende interessante bronnen:

  • Agentschap Onroerend Erfgoed 2017: Hollandstellung - https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/127073
  • Individuele fiche : https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/78782
  • Ook hier kan men zich serieus de vraag stellen waarom een dergelijk mooi intacte structuur die ooit beschermd was, onttrokken moet worden uit zijn bescherming? Opnieuw een schandvlek op een dienst zoals de Dienst Onroerend Erfgoed die toch erfgoed diende te beschermen tegen verdwijnen of heb ik het totaal mis voor...
  • Dit steunpunt op de achterlijn van Stuzpunkt Karl is dan bijkomend nog heel intact aanwezig.
Vorige: La M 23
Volgende: La M 09